To our great sadness, Gert Hekma passed away on Tuesday 19 April 2022.



On this memorial page you can see an overview of the death and farewell of Gert.

Here you will find a video registration of the funeral, photos, the farewell speeches, obituaries and more.

Farwell speeches

Tijdlijn bij de video van de uitvaartbijeenkomst

06.10: begin bijeenkomst, zaal vult zich, pianoklanken

17.30: begeleider Robert Witlox, uitvaartonderneming Zielhuis, opent de bijeenkomst

21.35 – 34.50: afscheidswoorden Mattias Duyves, levenspartner 1974-2022

34.50:  “blind love”, Lola Young

Read

Mattias Duyves, levenspartner.

Écht ontzettend jammer van die lieve en enthousiaste, onvermoeibare man van me - zo plots, zo vroeg, uit het nièts, ìn het niets. U weet wat ik moet voelen - me uit ons leven gegrepen, er naast terechtgekomen, en ik weet wat vandaag, Gert-dag, door ù heen gaat.

Voor ons, een schok, een afgrond - voor hem, is me verzekerd, was zijn fatale hartstilstand een zuchtje van alleen licht en lucht over zich heen.

Read

Robby Davidson, huisgenoot & collega.

Lieve Gert, wat zijn wij je dankbaar! Wij die van je geleerd hebben, die bij je gestudeerd hebben, die door jou zijn geïnspireerd, die door jou aan het denken zijn gezet en die door jou zijn uitgedaagd en geconfronteerd - vaak met onze éigen opvattingen over seksualiteit. Wij die een bondgenoot en geestverwant in je hebben gevonden, die met je bevriend zijn geraakt, die met je woonden, en die onderdeel van jouw familie zijn geworden.

Read

Theo van Os

Mes & Satijn

I.M. Flikkerkoning Gert Hekma 1951-2022

Snerpende stem van de slijpsteen, van de nicht

die het mes wet aan rede en verlangen

stem van het vuur dat de vonken laat dansen

in het kreupelhout van vooroordelende betweters

Read

Maurice van Lieshout , Genootschap voor Tegennatuurlijke Letteren

Ruim dertig jaar was Gert lid van het Genootschap voor Tegennatuurlijke Letteren, ooit door hem omschreven als 'een goedburgerlijk samenzijn', en: 'al die jaren zónder onvertogen woord, zónder ernstige gevallen van dronkenschap, géén vechtpartijen of ongewenste intimiteiten, géén hoogstandjes van debatkunst’. Erg spannend klinkt dat niet. Toch was Gert een van de trouwste deelnemers aan onze maandelijkse zondagmiddagen met lezingen...

Read

André Hekma, neef van Gert

Lieve oom Gert, magische oom Gert. Je bent er zomaar tussenuit gepiept. Toen we vorige week bij je langskwamen leek het alsof je ieder moment nog wakker kon worden. Helaas weten we beter. Het bracht bij m’n broer en mij meteen herinneringen naar boven. Jij en oom Matje, de enige oompjes van de Hekma kant in Amsterdam, kwamen wel eens oppassen en dan gingen we altijd wel iets leuks doen. Ik herinner me nog goed dat jullie een keer een goochelaar mee hadden genomen voor onze verjaardag...

Read

Marie-Louise Janssen, collega-docent.

Lesgeven samen met Gert was altijd een feest, een mengelmoes van humor, verrassingen en nieuwe inzichten. Van 2000 tot 2017 hebben we samen les gegeven. 7 gouden jaren uit mijn carrière als docent aan de UvA. Lesgeven samen met Gert was alles behalve saai. Zijn lessen waren prikkelend en inspirerend. Daarbij was hij zeer belezen. Ik noemde hem altijd een wandelende encyclopedie. Of het nu ging om masturbatie, de theorie over het uranisme van Karl Heinrich Ulrichs, of over aseksualiteit.

Read

Jacqueline Bel, Voorzitter Jacob Israël de Haan Genootschap

‘Glans maakt alles goed’ – Zo luidde een uitspraak van Gert waar ik de laatste dagen veel aan heb moeten denken. Zijn woorden herinnerden mij aan een dichtregel van Jacob Israël de Haan: ‘Uw woord heeft mij getroost […]. Uw lied houdt glans, die geen Leed dooven kan’. Poëzie en glans dus, als troost. Velen van ons kennen Gert als wetenschapper, als oprichter van de afdeling homostudies aan de UvA, als inspiratiebron voor studenten en medewerkers...

Read

Linda Duits

Hoewel ik al veel langer wist dat Gert Hekma bestond, kwam Gert pas relatief laat in mijn leven. We werden directe collega’s toen ik als invaldocent Gender- en Seksualiteitsstudies ging geven, in 2014. Hij zou van collega naar dierbare vriend gaan, vanwege zijn warme en vrolijke persoonlijkheid. Daarnaast was Gert voor mij vooral een voorbeeld, iemand die ik bewonderde, iemand die me heeft gevormd in mijn werk en iemand die ik wil navolgen. Dat komt omdat zijn denken zo vrij is – hij dacht los van maatschappelijke normen.

Read

Cilck or tap on a picture to start slideshow with information.

Gert

Mattias

Gert Hekma creëerde een plek waar alles kon en alles mocht



Gert Hekma (1951-2022) Hij begon in 1984 de vakgroep ‘homo-studies’ aan de UvA. Zijn kantoor aan huis van de Rooie Flikkers was „een intellectuele duiventil”.

In zijn huis midden op de Wallen vist Mattias Duyves (68) een schilderijtje op, dat hem doet denken aan zijn plots overleden man, de vooraanstaand homoseks-onderzoeker Gert Hekma (70). Te zien is een naakt ‘demoontje’ met een kaars in de hand door de duisternis. „Seks kent vele vormen en bronnen”, zegt Duyves. „En Gert joeg ze uit alle donkere en stoffige hoeken.”

Hekma’s zoekgedrag resulteerde in een indrukwekkende (seks)boekenverzameling, die op thema is gerangschikt in kasten in elke kamer, tot in de wc. „Gert verzamelde perversies”, zegt Duyves, zelf ‘homosocioloog’. Hekma, die in 1984 de vakgroep ‘homostudies’ aan de UvA begon en vele boeken en artikelen schreef over de historie, antropologie en sociologie van (homo)seksualiteit, gebruikte ‘perversie’ liever dan ‘fetisj’.

Zijn perversie ontstond toen hem, als jongste van acht uit een gereformeerd gezin in het Groningse Bedum, de satijnen voetbalbroekjes van zijn dorpsgenoten opvielen. „Tegenover de soberheid van de gereformeerden en hun afkeer van alles wat glimt en glanst, symboliseerde satijn voor mij vrijheid, lichamelijkheid en erotiek”, vertelde hij universiteitsblad Folia. Later zou hij zich ‘satinist’ noemen.


Adidas-fetisj

Specifieker ontwikkelde hij een Adidas-fetisj, nadat zijn neefje opschepte met de grap dat Adidas stond voor All Day I Dream About Sex. Dat sprak hem aan, al maakte hij van ‘Sex’ ‘Sade’, naar zijn inspiratiebron Markies de Sade (1740-1814) – de naamgever van het sadisme, de eerste seksuelevrijheidsschrijver en „gemaltraiteerd als perverseling”, zegt Duyves, gekleed in Adidas-satijn.

Duyves en Hekma ontmoetten elkaar in de jaren 70 bij homo-actiegroep de Rooie Flikkers, die, anders dan het COC, méér wilden dan de ‘homo-integratie’. „We wilden het niet op een akkoordje gooien met de heterowereld, die zelf in puin lag door scheidingen en sociale ongelijkheid”, zegt Duyves. Vóór het (homo)huwelijk waren ze ook niet, ze trouwden in 2007 om opportunistische reden: erfrecht.

‘Hoofdkantoor’ van de Rooie Flikkers werd zijn pand aan de Amsterdamse Voetboogsteeg. „Een intellectuele duiventil”, zegt schrijver en NRC-columnist Stephan Sanders, die er in de jaren 80 als student vaak kwam. „Gert was duidelijk de academicus van de beweging.” Onder het huis kwam homo-boekhandel Vrolijk, terwijl Hekma zijn eigen bibliotheek op zolder begon.


Michel Foucault

Sanders ging ook op vakantie met zijn docenten. „Dat zou men nu raar vinden.” Hij mocht mee naar Parijs, waar hem voorstelden aan Franse filosofen en schrijvers, onder wie Michel Foucault, grootheid in het denken over seksualiteit, en een oude minnaar van Duyves.

Het past bij de „pedagogische intimiteit” die de mannen voorstonden, zegt Duyves. Een logeerkamer in hun huis was een ‘student-in-residence’. Studenten konden boeken komen lenen of aanschuiven bij etentjes. De woonkamer werd een „veilige plek waar mensen zich konden ontdekken”, zegt Martin de Wolf (63), die zojuist is binnengelopen in zwarte rok. Hij leerde Gert dertig jaar geleden kennen tijdens de vorming van het Nederlands homo-elftal.


Gert bracht zijn seksuele fantasieën niet veel in de praktijk. „Gert was een huismus”, zegt Duyves. Hij noemt hun verstandhouding een amor intellectualis, ze gingen niet voor de seks samenwonen, voor de ideeën. Bij hun seksfeesten in de jaren 90 zat Gert achter de kassa. „Hij was razendsnel met wisselgeld.”

In de donkere hoeken waar Hekma zijn licht liet schijnen vond hij ook bestialiteit, BDSM en pedoseksualiteit. Die moesten bespreekbaar zijn. „Het kind wordt eindeloos gedwongen maar bij seks mag het opeens niet meer”, zei hij in 2004 tegen het blad van pedofielenclub Martijn. Als voorstander van een kinderboot op de Gay Pride kreeg hij doodsbedreigingen, en ‘pedojagers’ voor de deur.

Duyves: „Hij vond de minderjarigheidsgrens net zo min thuishoren in het Wetboek van Strafrecht als ras. Op z’n minst een discussie waardig.” Je kunt niet vroeg genoeg in aanraking komen met seks, vond hij. „Hekma dacht vrij van maatschappelijke normen”, zegt publicist en vriendin Linda Duits.

Marie-Louise Janssen noemt haar UvA-tijd met Hekma „de gouden jaren”. „Elke les kwam hij met nieuwe inzichten en verrassingen.” Hij kwam binnen in satijnen broek, spoorde zijn studenten aan op zoek te gaan naar hun eigen fetisj en besprak wat voor seks ze hadden.

Oud-student Laurens Buijs herinnert zich de opdracht een ‘seksuele plek’ te bezoeken, en te registreren wat te zien en te horen was. Hij zag zijn kans schoon naar een darkroom te gaan. „Hij was zelf zo comfortabel met zijn seksuele wezen, dat heeft me echt bevrijd.” Te persoonlijk vond hij het nooit worden. Buijs geeft toe dat Hekma „niet de grootste sensitiviteit” had in het bespreken van gevoelige onderwerpen. „Hij creëerde een plek waar alles kon en mocht.”


Shockeren

Sinds 2010 heeft Buijs, die er nu docent is, de „politieke correctheid” zien toenemen aan de UvA. „Als Gert dat rook, dan nam hij een tegenpositie in om het debat open te trekken.” Hij is er wel in „onderuit gegaan”, zegt Buijs. „Hij is soms gaan shockeren.” De controverses zouden hem een hoogleraarschap gekost hebben.

„In het MeToo-tijdperk ligt de nadruk op gelijkwaardigheid en vrijwilligheid”, zegt Buijs. „Heel belangrijk, maar Gert was vooral bezig met de rol van ongelijkheid in seksualiteit. Als aanjager van lust en plezier.” Dat seks niet meer focust op voortplanting maar op consent, vond Hekma een vooruitgang. Maar hij zag daarin ook een nieuwe strop die hij de „terreur van de goede bedoelingen” noemde.

Bij het pensioen van Hekma in 2017 was de term ‘homostudies’ inmiddels vervangen door ‘gender & sexuality studies’. „Een van de laatste dingen waar wij ons als grumpy old gays over beklaagden was: het gaat alleen maar over gender”, zegt Duyves. „Waar is de seks?” Hekma vond dat het niet ging om wie je bent, maar om wat je doet.

„Inmiddels zijn bijna alle seksvakken verdwenen”, zegt Marie-Louise Janssen, die nog lesgeeft aan de UvA. „We hebben het alleen nog over seks in termen van geweld, MeToo, consent. Over masturbatie wordt niet gesproken.”

Hekma’s ongetemde nieuwsgierigheid nam af, zegt Duyves. „Uit onvrede over zijn lichaam” – nadat Hekma drie jaar geleden zijn tweede lichte hersenbloeding kreeg, ging hij fysiek achteruit – „maar ook over wat er van de seksuele revolutie gekomen was.”

Een hartstilstand werd hem vorige week dinsdag fataal. Hij werd een half uurtje later gevonden achter zijn voordeur, op weg voor een boodschap. Zijn boek ABC van perversies lag bij de uitvaart op zijn hart. Twee satijnen sportbroekjes deden dienst als kussensloop. ©NRC 2022

.


© Parool 23-04-2022

In: Nieuwsbrief afdeling Sociologie, Universiteit van Amsterdam, 2 mei 2022

In Memoriam Gert Hekma 1951 – 19 april 2022


Born into a large, neo-Calvinist family in the northern province of Groningen, Gert attended orthodox Protestant schools and studied cultural anthropology at Amsterdam’s Vrije Universiteit. But the times were changing: in 1972, the religious denomination in which he had grown up decided that homosexual love relationships were “essentially equivalent” to marriage. One year earlier, Dutch Parliament had made the age of consent for same-sex sex equal to the one for opposite-sex sex and the Dutch Association for Homophiles (COC) changed its name into Dutch Association for the Integration of Homosexuality. Gert however joined the unapologetically queer activist group De Rooie Flikkers (‘The Red Faggots’, 1975-80) which celebrated segregation and challenged bourgeois sexual toleration.

Together with UvA sociology student Mattais Duyves and others he set up gay studies – initially called ‘faggot studies’ – which aimed not only at fighting prejudice and discrimination but at deconstructing homosexuality as such. He wrote his 1977 master’s thesis on historical changes in ethnologists’ conceptualizations of same-sex sexuality (Andere Namen, Andere Mannen) and his 1987 dissertation (Homoseksualiteit, een medische reputatie) offered a meticulous genealogy of ‘homosexuality’ as it is primarily thought of in present-day, Western societies: not as a category of behaviours or relationships but as a category of people. As Michel Foucault had argued in his 1976 La volonté de savoir (vol. 1 of his History of sexuality), such ‘modern’ constructions were not necessarily better than those found in the past or elsewhere.

In 1983, Gert co-organised the first international conference of gay and lesbian studies, titled ‘Among Men, Among Women’, which focused on past and present ‘homosocial arrangements’ and brought together a variety of scholars in the humanities – e.g. historian George Mosse – and social sciences.

The next year, Gert was appointed lecturer in the UvA’s Department of Sociology and Anthropology – which he remained until his retirement in 2017. He proved himself one of the most prolific Dutch authors in the social sciences, and built up an extensive, diverse international network. Many of his academic publications (see www.gerthekma.nl) had a historical dimension which served to illustrate sexuality’s social and cultural plasticity. As his British peer Jeffrey Weeks famously put it: “Nature had nothing to do with it.”

Gert increasingly focused on sexualities that were at odds with enlightened, progressive ideals such as egalitarianism, claiming space for sex as a field of experience in its own right. Hence his interest in the so-called perversions, and the work of Marquis de Sade. As much as he was pleased with the great interest of (international) students in sex and gender studies, he observed with regret how their attention shifted to increasingly sophisticated gender identities instead of sexual practices. For notwithstanding his vast book collection and phenomenal knowledge of literature, Gert was first and foremost an empirical researcher, fascinated by the ingenuity of people to arouse and satisfy themselves or others. What is more, to many of us he will remain an unforgettable teacher, colleague, and friend.


David Bos, lecturer at Faculty of Social Sciences, University of Amsterdam

In: Andersblad, mei 2022, DWH Delft


IN MEMORIAM GERT HEKMA (1951 - 2022)

Gert leerde ik in 1976 kennen als een van de denkers en drijvende krachten van de Amsterdamse Rooie Flikkers, een actiegroep die de emancipatie van homo's liever wat krachtiger en vooral vrolijker ter hand nam dan het voorzichtige COC dat deed in die tijd. Samen met Rooie Flikkers uit Nijmegen maakten we internationale reizen en hielden discussieweekends. Gert was toen al een wandelende homo-encyclopedie die indrukwekkende verhalen publiceerde in ons actieblad Mietje. Hij maakte later naam als homo-onderzoeker van de vakgroep Homostudies aan de UvA.

Eric vertelt: Zo nu en dan bracht Gert een bezoek aan Delft. Ik herinner me de wilde avond toen ons groepje Rooie Flikkers in 1976 de DWH in het Trefcentrum bezocht en er een verhitte discussie ontstond.

Organisator Bernard van de Europese jongerenconferentie Outcome in 2006 herinnert zich: Ja, ik kan me de uitwisseling nog herinneren. Een heel markant persoon! Hij was heel direct in zaken benoemen: homoseksualiteit gaat om seks, en er was geen enkel heilig huisje waar hij niet tegenin ging. Veel van de jongeren uit heel Europa zaten met rode oortjes te luisteren (hij gaf een soort mini college).

Gert Hekma was een van de deelnemers aan de paneldiscussie tijdens Coming Out Day 2017. Op die woensdag heb ik hem opgehaald vanaf station Delft en gingen we samen de bus in naar de Aula van de TU Delft. Ik in een grijs pak met allerlei regenboogaccessoires, hij in een, toch wel iets foute natuurlijk, Adidas trainingspak. Hij was ongelooflijk aardig en straalde een soort gemoedelijkheid uit waardoor je je meteen op je gemak voelde. Nu snap ik zeker dat er mensen zijn die hem en een aantal van zijn meningen wat excentriek of zelfs raar vonden, maar ik vond hem een erg vriendelijk en bovenal open persoon. Behalve deze lange zin was mijn ervaring bovendien dat hij oprecht geïnteresseerd was in andermans mening en graag naar je luisterde.

Eenmaal in de paneldiscussie vond ik hem een enorm leuke rol hebben van de wat stoutere persoon in het panel die met zijn uitspraken zeker de andere uitdaagde. En dan is er natuurlijk nog zijn geweldige boek: het ABC van perversies. Gert heeft mij een exemplaar cadeau gedaan omdat hij het zo leuk vond dat we hem hadden uitgenodigd en een ding is zeker: We hebben er bij DWH al heel wat verhaaltjes uit voorgelezen voor elkaar. Sommige waren wel een beetje griezelig, maar het ABC is zeker een van de meest iconische en meest gelezen boekjes in onze bibliotheek.

Andreas he/them


Oud DWH secretaris Joost: Tijdens mijn studie heb ik colleges van hem gehad tijdens het vak Masculinities. Een heel bijzondere en ontwapenende man. Flamboyant. Prikkelend voor veel jeugdige gedachten. Belangrijk voor het doorprikken van ondoordachte overtuigingen. Een gemis.

Over Gert valt nog veel te vertellen maar dat doen we in een later nummer van het Andersblad. Ondertussen genieten wij van de verhalen in het ABC van Perversies dat in de boekenkast van de DWH is te vinden. Gert stierf thuis aan een hartaanval op 19 april 2022

Eric hij/hem